Als je deze gids hebt ontvangen, zal je waarschijnlijk een jonge patiënt in je omgeving kennen bij wie kanker is vastgesteld. Dit nieuws zal ook bij jou en andere vrienden en familie hard aankomen. Je vraagt je waarschijnlijk af hoe je kan helpen en wat je het beste zegt (of wat je beter niet zegt). In deze snelgids geven gezinnen die kanker hebben meegemaakt, enkele tips voor hoe je als vrienden of familie echt kan helpen.
Sommige mensen hebben de neiging zich anders te gedragen bij iemand die kanker heeft, zoals overdreven hartelijk en opbeurend praten, heel plechtig doen of druk praten. Doe maar ‘gewoon’ zoals we je kennen. Simpele vragen zijn altijd goed, zoals "Het is goed je te zien" en "Hoe voel je je vandaag?”. Ze laten ons toe zelf aan te geven waarover we willen praten (zonder alle ups en downs van de voorbije weken te moeten overlopen). Als je toch meer wil weten, volg dan onze aanwijzingen. Als we bijvoorbeeld willen praten over hoe ons uiterlijk is veranderd, dan zullen we er wel zelf over beginnen. Omdat het soms moeilijk is te weten wat je beter wel of niet zegt, geven we hieronder enkele voorbeelden.
In plaats van:
- “Ik heb het met jullie te doen.” (Medelijden motiveert niet, maar werkt ontmoedigend. We willen geen voorwerp van medelijden zijn, dat geeft ons een nietig en machteloos gevoel.)
- "Als iemand deze ziekte kan verslaan, ben jij het wel.” (Ons superkrachten toekennen werkt helaas ook niet. We hebben helemaal geen controle over ons herstel. Er zijn heel veel factoren die onze overlevingskansen beïnvloeden, maar 'karakter' behoort daar niet toe.)
- "Alles gebeurt met een reden." (Neen, we hebben gewoon brute pech, en dat zullen we moeten leren aanvaarden.)
- "Wat je niet doodt, maakt je sterker.” (Dit klopt eigenlijk niet, er is helaas veel leed dat een mens niet sterker maakt.)
Zeg je beter:
- "Het spijt me dat dit jullie is overkomen. Ik wou dat jullie deze moeilijke tijd niet moesten doormaken." (Dit geeft ons het gevoel dat we nog steeds een actieve rol spelen in ons leven en geen hulpeloze slachtoffers zijn.)
- "Dit is echt rot. Ik wou dat ik een betere manier had om het te zeggen, maar ik vind de juiste woorden niet. Weet wel dat ik er altijd ben voor jullie.” (Als je je onzeker voelt, dan mag je dat zeker uiten. Vertel maar gewoon dat je niet goed weet wat te zeggen, dat breekt het ijs.)
Als mensen hulp aanbieden, weten we vaak niet goed wat te zeggen. We hebben immers zo veel aan ons hoofd! Je kan het ons gemakkelijker maken door even na te denken en concrete hulp aan te bieden, zoals een maaltijd bereiden, helpen met het huishouden, de hond uitlaten of de broer(s) of zus(sen) van school halen. Je voorstel moet niet spectaculair zijn, kleine attenties betekenen al heel veel. Als je echt niet weet hoe je kan helpen, dan mag je het ons natuurlijk vragen. Verrassingen zijn ook altijd welkom.
Je moet 'het onderwerp' zeker niet uit de weg gaan, maar laten we ook over alledaagse dingen praten, en gewoon eens goed lachen. Onze kanker is niet het enige gespreksonderwerp dat het bespreken waard is (maar we weten dat het een moeilijk evenwicht is).
We krijgen graag nieuws van je, maar we zullen niet altijd de tijd of energie hebben om te reageren.
Je zegt beter niet dat we sterk en dapper moeten zijn en tegen kanker moeten blijven ‘vechten’. Kanker overleven hangt af van het type kanker, het stadium en de beschikbaarheid van de juiste behandeling, niet van moed of strijdvaardigheid. Kanker is geen karaktertest met alleen voor de dappersten genezing als beloning. We kunnen ons enkel overgeven aan de medische wetenschap en hopen op het beste.
Als je te overstuur bent om ons te troosten of te helpen, begrijpen we dat helemaal. Je kan ons ook kaartjes of berichten sturen, of andere kleine duwtjes in de rug geven.
Je eigen mening geven over de medische behandeling, doe je beter niet. Tenzij we ernaar vragen of je een expert bent in de materie, natuurlijk.
Wees niet bang om iets verkeerds te zeggen. Laten voelen dat je meeleeft, luisteren en begrip tonen voor onze situatie, zijn het belangrijkst. En als je toch denkt dat je hebt geblunderd, kan openheid helpen. Geef je verspreking toe, maak er een grap over en zeg dat je je best doet, maar soms helemaal de mist ingaat. Open communiceren zal dat ongemakkelijke gevoel doen smelten als sneeuw voor de zon.
